Siatkówka plażowa – wczoraj i dziś

Siatkówka plażowa to młodsza siostra bardziej znanej siatkówki halowej. Pod względem technicznym większość elementów występuje zarówno na boiskach halowych jak i na plaży, ale siatkówka plażowa to odrębna dyscyplina sportowa posiadająca własne zasady gry. To co osoba niezaznajomiona z tematem jest w stanie sama wychwycić to różnica w podłożu. W siatkówce plażowej gra się na piasku, drużyna składa się z dwóch graczy, nie ma ławki rezerwowych ani trenera podczas rozgrywek. Zwycięstwo odnosi drużyna, która wygra 2 sety do 21 punktów bądź dwoma punktami przewagi. W sytuacji setów 1:1, trzeci set podobnie jak na hali rozgrywany jest do 15 bądź do dwóch punktów przewagi. Różnice niewidoczne na pierwszy rzut oka to taktyka gry, która w siatkówce plażowej zdeterminowana jest warunkami atmosferycznymi. Z racji tego, że rozgrywki odbywają się na otwartej przestrzeni tor lotu piłki jest o wiele trudniejszy do przewidzenia, a wiatr często odgrywa znaczącą rolę.

Początki siatkówki plażowej na świecie

Siatkówka plażowa inaczej nazywana plażówką jak na dyscyplinę sportu jest dość młoda. Za jej początki uważa się rok 1915, a miejscem narodzin jest plaża Waikiki na Hawajach. Wówczas George David Center wyznaczył ramy boiska, postawił siatkę i wraz z przyjaciółmi rozegrał pierwszy mecz. Była to fajna forma spędzania wolnego czasu i nikt nie traktował tego jako samodzielnej dyscypliny. Formalizowanie plażówki zaczęło się 1922 roku, czyli 7 lat od wydarzeń na Hawajach, kiedy to powstał pierwszy profesjonalny klub piłki siatkowej Santa Monica Beach Cup w Kalifornii. Kalifornia była miejscem, gdzie najszybciej kluby się rozrastały. Wynika to między innymi z rozkwitającej w tamtych czasach kultury surferskiej, w którą plażówka idealnie się wpasowała. Początkowo mecze rozgrywane były w drużynach 6 osobowych. Stan ten zmienił się w 1930 roku kiedy to czwórka przyjaciół zniecierpliwiona czekaniem na resztę graczy postanowiła rozegrać mecz. Okazało się, że był to strzał w dziesiątkę. Gra w systemie dwóch na dwóch była bardziej wymagająca ale przez to bardziej efektowana i dającą o wiele więcej przyjemności i satysfakcji. Kolejny ważny krok w rozwoju plażówki to 1948 i Los Angeles (Kalifornia) – czyli rok pierwszego oficjalnego turnieju siatkówki plażowej, w którym główną nagrodą był sześciopak Pepsi. Plażówkę wyróżniało to, że zaczęła się stawać nie tylko sportem ale i stylem życia. Zainteresowanie nią w różnych częściach globu rosło co nie pozostało niezauważone przez sponsorów. W latach 70-tych do gry weszły już duże pieniądze. Sport ten wielką popularnością cieszył się w Brazylii i dlatego też FIVB w 1987 roku na  pierwsze mistrzostwa świata nazywane World Tour wybrał Rio de Janerio.

Siatkówka plażowa dociera do Europy

W roku 1927 Europa również usłyszała i pokochała plażówkę. Pierwszymi krajami gdzie rozgrywano mecze były Francja, a następnie Bułgaria, Łotwa i Czechy. Wraz z kolejnymi latami zainteresowanie siatkówką plażową rosło we wszystkich częściach globu. Formalizowały się oficjalne turnieje, istniały mistrzostwa świata i przyszedł czas na kolejny etap, czyli olimpiadę. W 1992 roku plażówka zadebiutowała na olimpiadzie w Barcelonie, ale tylko jako dyscyplina pokazowa. Dopiero na kolejnej olimpiadzie w Atlancie w 1996 roku wprowadzono plażówkę jako konkurencję. Pierwszymi olimpijskimi zespołami, które zdobyły tytuł były wśród pań Brazylijki, a wśród siatkarzy reprezentanci Stanów Zjednoczonych.

Warte zaznaczenia jest także to, że od 1993 roku rozgrywane są mistrzostwa Europy. Po raz pierwszy turniej męski odbył się w Hiszpanii w Almerii, i to hiszpańska drużyna zdobyła tytuł. Mistrzostwa kobiet miały swój początek w 1994 roku w Portugalii i tam również gospodarz odniósł ostateczny triumf.

A jak to wyglądało w Polsce?

Jeśli chodzi o wyniki siatkówka plażowa w Polsce nie ma jeszcze zbyt wielu zapisanych kart w historii dotyczących najwyższych tytułów, jednak wszystko przed nią. Za polskiego prekursora uznaje się Bartosza Bachorskiego, który zdobył pięciokrotnie tytuł mistrza Polski i Janusza Bułkowskiego pierwszego mistrza Polski, który tytuł ten zdobył później jeszcze sześciokrotnie. Ponadto Bułkowski w latach 2004-2007 był trenerem żeńskiej kadry w siatkówce plażowej. Pierwszy oficjalny turniej siatkówki plażowej miał miejsce w 1994 roku w Nieporęcie. W tym samym roku rozegrane zostały po raz pierwszy mistrzostwa Polski mężczyzn. Miały one miejsce w Sopocie, a tytuł wywalczył Bułkowski w parze ze Zbigniewem Żukowskim. Siatkarki na szanse zdobycia tytułu musiały czekać do 1996 roku. Wówczas w Krynicy Morskiej odbyła się pierwsza edycja turnieju, a historyczny tytuł mistrzyń trafił w ręce pary Agata Tekiel, Małgorzata Aleksandrowska.

Władze PZPS reagując na rosnące zainteresowanie rozgrywkami na plaży w roku 1998 powołały Wydział do spraw Siatkówki Plażowej. Był to znak dla zawodników, że Polska siatkówka zawita w walce do kwalifikacji olimpijskich. W 2002 roku PZPS zgłosiło turnieje męskie i żeńskie do FIVB, a w 2003 roku w Starych Jabłonkach odbył się młodzieżowy turniej rangi mistrzowskiej. W 2004 roku Stare Jabłonki dostały szansę organizacji zawodów z serii World Tour – Mazury Open 2004. Od tego momentu Polska stała się stałym punktem zawodów męskiego cyklu World Tour. Od 2006 roku jesteśmy gospodarzem również żeńskich turniejów z tego cyklu.

Światowa czołówka zawodników przyjeżdżała do Polski początkowo do Starych Jabłonek i Mysłowic, a potem do Olsztyna, który w 5-gwiazdkowej skali miał 4 oczka. Im ranga danego turnieju jest wyższa, tym więcej przyznawanych jest gwiazdek. System ten został wprowadzony w sezonie 2017.

Dzisiejsza siatkówka plażowa

Siatkówka plażowa obecnie to cały system rozgrywek startujących już od początku roku. Rozgrywki World Tour w skali od 1 do 5 gwiazdkowej i World Tour Final, imprezy organizowane prze EEVZA (East European Volleyball Zonal Association – Wschodnioeuropejski Związek Piłki Siatkowej) działającym na szczeblu klubowym i reprezentacyjnym w kategorii juniorów i juniorek oraz kadetek i kadetów, a także turnieje organizowane przez CEV to mnóstwo zmagań dostarczających ogromnych emocji i niosących za sobą nie tylko wielkie nazwiska plażówki, ale i tłumy fanów.

W 2018 roku turniej z serii World Tour również zostanie rozegrany w Polsce. Siatkarze i siatkarki z całego globu podejmą rywalizację od 27 czerwca do 1 lipca na boiskach Monta Beach Volley Club przy ulicy Zaruskiego w Warszawie. Turniej ten podobnie jak poprzednie edycję rozgrywane w naszym kraju uzyskał rangę czterogwiazdkową. W tym samym czasie w Chinach odbywać się będą mistrzostwa świata do lat 19. Ważnym odnotowania wydarzeniem dla polskiej siatkówki będzie także Międzynarodowy Turniej Siatkówki Plażowej Mężczyzn Beach Volleyball Mazury 2018, który rozegrany zostanie w Kętrzynie w dniach 21-22 lipca.

Przyszłość siatkówki plażowej

Polska siatkówka plażowa pomimo, że jest to młody sport ma przed sobą świetlaną przyszłość. Plażówka na poziomie profesjonalnym to już pełnowartościowe widowiska, na które z chęcią przyjeżdżają całe rodziny. Rozgrywane mecze są na bardzo wysokim poziomie, efektownych zagrań nie brakuje i to wszystko w otoczeniu radosnej i rodzinnej atmosfery. Poza tym siatkówka plażowa cieszy się wielką popularnością wśród amatorów. Latem na polskich plażach funkcjonują boiska do plażówki, a w wielu regionach w okresie wakacyjnym rozgrywane są turnieje na poziomie amatorskim.

Nasi siatkarze plażowi coraz śmielej radzą sobie na arenie międzynarodowej, a nazwiska Brzostek/Kołosińska, Fijałek/Prudel czy Łosiak/Kantor przedzierały i przedzierają się do polskiej świadomości nie tylko fanów tej dyscypliny. Siatkówka to tak pozytywny i nieagresywny sport, że nie powinno dziwić to, że od 2009 roku powstała nowa jej odmiana – snowvolley, czyli siatkówka na śniegu. W tym roku w Polsce zostały rozegrane pierwsze mistrzostwa Polski w siatkówce siatkarzy i siatkarek na śniegu.